BirkeKoca DİŞ NEDİR? NEDEN ÇÜRÜR? Dt. Birke Koca ile Ağız ve Diş Sağlığı

Diş Nedir? Hangi Dokulardan Oluşur?

Diş, 4 tabakadan oluşur. Mine; dişin görünen tabakasıdır. Dişin taç bölümünü oluşturur, beyaz renklidir ve evrendeki en sert maddelerden biridir. Mohs Sertlik Skalası’na göre diş minesinde bulunan hidroksiapatit kristali, şimdiye dek bulunmuş 6. en sert maddedir.

Minenin hemen altında dentin vardır. Dentin milyonlarda tubulden oluşan delikli, geçirgen bir yapıya sahiptir. Mine kadar beyaz değil, hafif sarı bir rengi vardır. Mine, ihtiyacı olan besini dentindeki kanallar aracılığı ile alır.

Pulpa, dentinin altında bulunur, dişin tek yumuşak dokusudur. Diş bu doku sayesinde canlıdır, kan damarları ve sinirleri barındırır. Pulpası zarar görmüş bir diş, nekroz(doku ölümü) yolunda ilerleyen bir diş demektir. Ciddi diş ağrıları çoğunlukla pulpa kaynaklıdır.

Son doku ise sement. Dişin kemik içinde bulunan kökleri sement ile korunur. Pulpa ile sement arasında da dentin vardır. Pulpanın kaynaklık ettiği beslenme ve oksijen taşınması dentin kanalları ile dişin her bölgesine ulaşmaktadır.

Dişler Neden ve Nasıl Çürür?

Ağızda bulunan bakterilerden oluşan bakteri plağı, şekerli ve unlu yiyeceklerin ağızda kalan artıklarından asit oluşturabilmektedir. Bu asitler, dişlerin mineral dokusunu çözerek dişin minesinin bozulmasına ve sonuçta da diş çürüğünün başlamasına neden olmaktadır.

Uzun yıllar sebebi bilinmese de son yıllarda “çok sebebe bağlı bir hastalık” olarak nitelendirilmiştir ve diş çürüğü, dünyada en yaygın olan hastalıktır.

Başlıca 3 etkeni vardır: Çürük yapıcı mikroorganizmalar, karbonhidrat ve metabolik etkenler.

Ağızda birçok bakteri kolonisi mevcuttur ve pek çoğu zararsızdır. Ancak karyojenik bakteriler adı verilen çürük yapıcılar, şekerli, unlu gıdalardaki karbonhidratı kolayca çözüp metabolik aktiviteleri sonucu bir asit meydana getirirler. Asisin oluşması ile diş çürüğü hemen meydana gelmez, bu asidin diş yüzeyinde bir süre beklemesi ve mine dokusunu deforme etmesi gerekmektedir. Dişin yüzeyinde biriken gıdalar, bakteriler tarafından plağa dönüştürülür ve rutin fırçalamalarla bu plağın diş yüzeyinden kaldırılması gerekmektedir. Kaldırılmadıkça bahsettiğimiz asit mineyi deforme ederek kavite dediğimiz çukurları meydana getirir.

Çürük, her zaman dişin dış dokusundan başlar ve canlı bölüm olan pulpaya ilerleyebilir. Mine ya da sementten başlayan çürük, dentine geldiği zaman dentindeki kanallar sebebiyle ağrı, sızı, hassasiyet oluşturur. Bu, deformasyon kanallar yardımıyla pulpadaki sinir uçlarını uyarıyor demektir.

Koyu renkte farkedildiği için diş çürüğü koyudur algısını yaratmasına rağmen aslında çürükler beyaz olarak başlar ve kronikleştikçe koyulaşır. Çürük minede iken önce beyaz bir leke şeklindedir. Zamanla kontrol altına alınmazsa kahverengiye dönüşür ve ilerler. İyi bakılan çürüklerin ilerlemesi durur ve siyah renge dönüşürler. Bu onların kronikleştiğini gösterir. Bunlara ‘durgun çürük’ deriz. Bu çürükler genellikle radyografi ile saptanmayacak kadar küçüktür. Müdahale edilmesi gerekmez.

Çürük oluşumunun yaygınlığı ve çürüğün ilerleme hızı, kişiden kişiye ve dişten dişe değişebilen bir prosestir. Kişinin çürüğe genetik yatkınlığı varsa dişlerine çok iyi baksa da çürükler görülebilir. Bu çürükleri iyi ve düzenli bakımla durdurmak veya diş hekimi vasıtasıyla doldurtmak, kişiyi olası diş ağrıları ve kayıplarından korur.

Tükürük de diş yüzeylerinin yıkanması ve plak oluşumunun azalması için önemli bir etkendir. Tükürük miktarı ölçülebilir bir değerdir ve optimum miktar 1000-1500ml/dk civarıdır. Tükürük miktarı 1000ml/dk’nın altında olan kişiler şekersiz sakızlarla tükürük oluşumunu stimüle edebilirler. Tükürük miktarı ne kadar fazlaysa kişinin çürüğe dayanıklılığı o kadar fazladır.

Çürükten korunmak için;

Tükürük miktarınızı saptayın ve şekersiz sakız çiğneyerek tükürük oluşumunu uyarın.

Diş fırçalamayı günde iki defa ve ikişer dakika yeterli olmakla birlikte bir kez fırçalayabiliyorsanız mutlaka sabah fırçalamayı tercih edin.

Diş fırçalarken mutlaka dilinizi de fırçalayın.

Diş yüzeylerinde farkettiğiniz beyaz lekeler veya kahverengi çukurlar varsa mutlaka doktorunuza görünün.

Yemeklerden hemen sonra değil birkaç saat sonra dişlerinizi fırçalayın.

Süt, peynir, yoğurt tüketiminizi arttırın.

Mine dokusunun yapısını tehdit eden kola, gazoz, meyve suyu gibi içerisinde asit bulunan içecek tüketiminizi azaltmaya çalışın.

En az 6 ayda bir hekiminize rutin ağız-diş kontrolünüzü yaptırın.

 DİŞ NEDİR? NEDEN ÇÜRÜR?
Da Vinci STI (Da Vinci Science and Technology Institute) bilimin, mühendisliğin ve inovasyonun dünyadaki tüm insanların faydasına olacak şekilde geliştirilmesine öncülük etmek amacıyla kurulmuş bir düşünce kuruluşudur.